KRİZ DÖNEMLERİNDE KURUMSAL EKONOMİK İSTİHBARATIN STRATEJİK ROLÜ: SEÇİLMİŞ ASYA ÜLKELERİ ÜZERİNDEN MAKROEKONOMİK GÖSTERGELERDEKİ VOLATİLİTE ANALİZİ
DOI:
https://doi.org/10.64734/bjss.1-1-09Anahtar Kelimeler:
Ekonomik istihbarat- volatilite- küresel krizler- ekonomi-politik analiz- ARCHÖz
21. yüzyılda küreselleşme ve neoliberal iktisadi düzenin etkisiyle ulusal ve uluslararası paydaşlar arasındaki etkileşim yoğunlaşmış; bu süreç, bilgi temelli yeni bir makroekonomik yapı ve ilişkiler sisteminin oluşumunu hızlandırmıştır. Veri ve bilgi yönetimi, paydaşların tercih, öncelik, rol ve fonksiyonlarının uyumlaştırılmasında belirleyici bir unsur haline gelmiştir. Bu uyum süreci ise büyük ölçüde ekonomik istihbarat faaliyetleri aracılığıyla yürütülmeye başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Asya bölgesinde kurumsal ekonomik istihbarat sistemine sahip olan ve olmayan ülkelerin kriz dönemlerindeki makroekonomik performans ve volatilite yapılarındaki farklılıkları inceleyerek, söz konusu sistemlerin büyüme performansı ve makroekonomik istikrar üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Yöntem olarak, ilgili ülke gruplarının kriz dönemlerindeki performansları karşılaştırmalı statik analiz ile değerlendirilmiş; özellikle döviz kuru ve borsa endekslerine ilişkin volatilite yapısı ARCH ailesi modelleri kullanılarak incelenmiş ve yıllık eğilimler analiz edilmiştir. Bulgular, kurumsal ekonomik istihbarat sistemine sahip ülkelerin, dalgalı makroekonomik görünümden uzaklaşarak sürdürülebilir büyüme performansına ulaşabilmeleri için paydaş çıkarlarını ortak bir zeminde bütünleştirebildiklerini ortaya koymaktadır. Bu bütünleşmenin, ekonomik kırılganlık alanlarının etkin biçimde düzenlenmesi yoluyla mümkün olduğu tahmin edilmektedir. Çalışmanın özgün değeri ise, kurumsal ekonomik istihbarat sistemine sahip ülkelerin kriz öncesi koşulları analiz edebilme kapasiteleri sayesinde bir tür erken uyarı mekanizmasına sahip olduklarını ve bu mekanizmanın, kriz ve toparlanma süreçlerinde daha istikrarlı bir makroekonomik yapı oluşmasına katkı sunduğunu göstermektedir.
İndirmeler
Referanslar
Andersone, L. (2025). Role of EU Strategies and Support Programmes in Economic and Business Environment Enhancement in Central Asia (Doctoral Thesis). Rīga Stradiņš University.
Baitimbetova, M. (2024). Political economy of regionalism in Eurasia (Doctoral dissertation, University of Birmingham). University of Birmingham.
Bashirov, G. (2019). Energy, security and democracy: the shifting US policy in Azerbaijan. Cambridge Review of International Affairs, 32(6), 771-798.
Clerc, P. (1998). Economic intelligence. World Information Report, 304-317. http://cv.uoc.edu/moduls/XW00_79010_00225/web/main/m2/v5.html adresinden alındı
Çınar, M. A. (2023). Ekonomik Veri Derleme ve Değerlendirme Sürecinde Yeni Yöntem: Ekonomik İstihbaratın Rol ve Fonksiyonu. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yüksek Lisans Tezi).
Ece, N. J. (2023). Bir Kuşak Bir Yol Projesi’nin Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri açısından önemi. Mersin Üniversitesi Denizcilik Ve Lojistik Araştırmaları Dergisi, 5(1), 38-56.
Ekren, N., & Çınar, M. A. (2023). Gelişmiş ve yükselen piyasa ekonomilerinde ekonomik istihbaratın tasarımı mukayeseli statik analiz. PressAcademia Procedia, 17(1), s. 124-128. http://www.pressacademia.org/archives/pap/v17/19.pdf adresinden alındı
Ekren, N., & Çınar, M. A. (2024). Ekonomik istihbarat sisteminin küresel kriz dönemlerinde makroekonomik performans göstergeleri üzerinden değerlendirilmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(49), s. 1649-1671.
Franco, M., Magrinho, A., & Ramos, J. (2011). Competitive intelligence: a research model tested on Portuguese firms. Business Process Management Journal, 17(2), s. 332-356.
Grigoryev, L. (2016). Russia in the system of global economic relations. Strategic Analysis, 40(16), 498-512.
Güldiken, N. (2006). Bilginin elde edilmesi ve korunmasında ekonomik istihbarat sistemlerinin rolü. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7(2), 169-182.
Levytskyi, V. (2001). Economic intelligence of the modern state. Navy Postgraduate School (Master’s Thesis), 1-73.
Lin, J. Y. (2011). China and the global economy. China Economic Journal, 4(1), 1-14.
Morelli, P., & Seghezza, E. (2021). Why was the ECB’s reaction to Covid-19 crisis faster than after the 2008 financial crash? Journal of Policy Modeling, 43(1), 1-14.
Nowzohour, L., & Stracca, L. (2020). More than a feeling: Confidence, uncertainty, and macroeconomic fluctuations. Journal of Economic Surveys, 34(4), 691-726.
Potter, E. H. (1998). Economic ıntelligence and national security. Canada: Carleton University Press.
Takatoshi, I., & Hoshi, T. (2020). The Japanese Economy (2 b.). MIT Press.
Tjia, L. Y.-n. (2022). Kazakhstan’s leverage and economic diversification amid Chinese connectivity dreams. Third World Quarterly, 43(4), 797-822.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Muhammed Ali Çınar (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
