BORSA İSTANBUL ÇİMENTO SEKTÖRÜNDE KÂRLILIĞIN BELİRLEYİCİLERİ: NAKİT AKIŞI VE FAALİYET ETKİNLİĞİ PERSPEKTİFİ

Başak ERDEM ÇANKAYA; Mehmet ÜRKMEZ

doi:10.64734/bjss.1-1-04

Yazarlar

Başak ERDEM ÇANKAYA İstanbul Ticaret Üniversitesi Author
Mehmet ÜRKMEZ İstanbul Ticaret Üniversitesi Author

DOI:

https://doi.org/10.64734/bjss.1-1-04

Anahtar Kelimeler:

kârlılık- nakit akışı- faaliyet etkinliği

Öz

Bu çalışma, sermaye yoğun bir yapıya sahip olan Borsa İstanbul (BİST) Çimento sektöründe karlılık belirleyicilerini; faaliyet etkinliği, büyüme ve nakit akışı göstergeleri perspektifinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, geleneksel kârlılık analizlerinin ötesinde, operasyonel verimliliğin ve nakit yaratma kapasitesinin "kârlılığın kalitesi" üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, Borsa İstanbul’da işlem gören 11 çimento firmasının 2014-2023 dönemine ait verileri, dinamik panel veri analizi yöntemiyle test edilmiştir. Çalışmada bağımlı değişken olarak Aktif Kârlılık Oranı (ROA) kullanılırken; bağımsız değişkenler faaliyet etkinliği (Aktif Devir Hızı, Stok Devir Hızı, Borç Devir Hızı), büyüme (Aktif ve Satış Büyümesi) ve nakit akışları (İşletme, Yatırım, Finansman) olarak kategorize edilmiştir.

Analiz bulguları, çimento sektöründe kârlılığın en güçlü belirleyicisinin "büyüme" değil, "faaliyet etkinliği" olduğunu göstermektedir. Aktif Devir Hızı ve Stok Devir Hızı’nın kârlılık üzerindeki pozitif ve güçlü etkisi, varlıkların verimli kullanımının önemini kanıtlamaktadır. Buna karşın, Borç Devir Hızı’nın negatif etkisi, borçların aşırı hızlı ödenmesinin likiditeyi zayıflatarak kârlılığı düşürdüğüne işaret etmektedir. Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, İşletme Faaliyetlerinden Nakit Akışı’nın (İFNA) kârlılık üzerinde beklentilerin aksine negatif bir etkiye sahip olmasıdır. Bu durum, sektördeki yüksek enerji maliyetleri ve uzun tahsilat vadelerinin operasyonel nakit üzerinde yarattığı baskı ile açıklamak mümkündür. Ayrıca, aktif ve satış büyüme oranlarının kârlılık üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Sonuç olarak çalışma, çimento sektöründe sürdürülebilir finansal performansın, hacimsel büyümeden ziyade; operasyonel verimlilik, stratejik stok yönetimi ve dengeli bir nakit akış yönetimi ile sağlanabileceğini ortaya koymaktadır.

İndirmeler

İndirme verisi henüz mevcut değil.

Referanslar

Akbulut, O. Y. (2020). Finansal Performans ile Pay Senedi Getirisi Arasındaki İlişkinin Bütünleşik CRITIC ve MABAC ÇKKV Teknikleriyle Ölçülmesi: Borsa İstanbul Çimento Sektörü Firmaları Üzerine Ampirik Bir Uygulama. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (40), 471–488.

Almazari, A. A. (2014). The relationship between working capital management and profitability: Evidence from Saudi cement companies. British Journal of Economics, Management & Trade, 4(1), 146–157.

Atukalp, E. (2019). Faaliyet etkinliği ve finansal performans ilişkisi: Borsa İstanbul çimento sektörü üzerine ampirik bir analiz. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 83(1), 77–94.

Baskan, D., & Göker, K. D. (2018). Firmalarda Nakit Dönüş Süresinin Sermaye Yapısına Etkisi: BİST’e Kayıtlı Çimento Sektörü Üzerine Bir İnceleme. Sosyoekonomi Dergisi, 26(38), 11–22.

Bhayani, S. J. (2010). Determinant of profitability in Indian cement industry: An economic analysis. South Asıan Journal Of Management, 17(4), 1–20.

Çakır, H. (2013). Nakit döngüsünün firma kârlılığına etkisinin sektörel analizi. Journal of Yaşar University, 30(8), 4948–4965.

Çelik, A. E., & Digün, O. (2018). DuPont Analizi Yöntemiyle Türk Çimento Sektörü’nün Finansal Performansının Değerlendirilmesi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 4(11), 458–471.

İltaş, Y., & Erdoğan, M. (2017). İşletme sermayesi ihtiyacının kârlılık üzerindeki etkisi: Sektörel bir uygulama. Business and Economics Research Journal, 8(3), 433–452.

Kastratović, E., Kaličanin, M., & Kaličanin, Z. (2017). Features of cash flow compared to profit. International Review, 3(4), 50–56.

Khan, M. N., & Khokhar, I. (2015). The effect of selected financial ratios on profitability: Evidence from cement sector in Saudi Arabia. Quest Journals Journal of Research in Business and Management, 1(1), 1–12.

Lasu, E. J. L., Mwesigwa, S., & SSendagi, M. (2024). Relationship between cash flow control and profitability in selected SMEs in Juba City: A cross-sectional study. SJ Business Research Africa, 1(1), 1–14.

Liandu, H., Adam, A., Widiyanti, M., & Isnurhadi, I. (2023). The effect of operating cash flow and profitability: Empirical evidence from Indonesia’s cement industry. International Journal of Business and Management Invention (IJBMI), 12(5), 49–55.

Pan, P., & Mal, R. (2016). Profitability analysis of selected cement companies in India. International Journal of Business and Administration Research Review, 18(9), 65–75.

Pratiwi, N. F., Sipahutar, D. H. N., Sudaryo, Y., & Sofiati, N. A. (2024). Influence of cash flow and working capital on profitability and stock prices in consumer goods industry. Eduvest – Journal of Universal Studies, 4(8), 6600–6614.

Rezina, S., & Ashraf, M. (2020). An inferential study on the profitability determinants of the cement industry in Bangladesh. Journal of Business and Management Studies, 4(2), 08-21.

Say, S., & Ceran, Y. (2025). The research on the factors affecting the capital structure of cement companies. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 18(2), 341–350.

Sheikh, F. A. ., Khoso, I. ., & Khan, M. S. . (2023). Analysis of Determinants of Debt Financing: A Case study of the Cement Industry of Pakistan. Review of Economics and Development Studies, 9(1), 1-16.

Shubita, M. F. (2023). The relationship between profitability and cash flow in Jordanian banks. Banks and Bank Systems, 18(4), 195–208.

Vaijayanthimala, R., & Vijayakumar, A. (2014). Determinants of profitability – An empirical investigation using Indian cement industry. International Journal of Marketing and Technology, 4(12), 16–29.

Wang, Y. (2025). Research on the Impact of Corporate Cash Flow Management on Profitability. Highlights in Business, Economics and Management, 61, 228-234.