YAPAY ZEKÂ TEKNOLOJİLERİNİN BAĞIMSIZ DENETİM SÜRECİNDEKİ KULLANIMI
DOI:
https://doi.org/10.64734/bjss.2-1-06Anahtar Kelimeler:
yapay zekâ- bağımsız denetim- veri analitiği- denetim teknolojileri- risk analiziÖz
Bu çalışmada yapay zekâ teknolojilerinin bağımsız denetim sürecindeki kullanım alanları, denetim faaliyetlerine sağladığı katkılar ve beraberinde getirdiği riskler incelenmiştir. Günümüzde dijitalleşmenin hız kazanması ve işletmeler tarafından üretilen veri miktarının önemli ölçüde artması, geleneksel denetim yöntemlerinin büyük veri yapıları karşısında yetersiz kalmasına neden olmuştur. Bu doğrultuda veri analitiği, makine öğrenmesi, robotik süreç otomasyonu (RPA) ve doğal dil işleme (NLP) gibi yapay zekâ uygulamalarının bağımsız denetim süreçlerinde giderek daha fazla kullanılmaya başlandığı görülmektedir. Çalışmada literatür incelemesi yöntemi kullanılmış ve yapay zekâ teknolojilerinin bağımsız denetim süreçlerine etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, yapay zekâ destekli sistemlerin özellikle hile ve anomali tespiti, risk analizi, denetim kanıtlarının değerlendirilmesi ve sürekli denetim uygulamalarında önemli avantajlar sağladığını göstermektedir. Bu teknolojiler sayesinde büyük veri setleri kısa sürede analiz edilebilmekte, olağan dışı işlemler daha hızlı belirlenebilmekte ve denetim süreçleri daha etkin biçimde yürütülebilmektedir. Ayrıca otomasyon sistemlerinin tekrar eden işlemleri azaltarak denetçilerin daha fazla analitik değerlendirme yapmasına katkı sağladığı belirlenmiştir. Bununla birlikte yapay zekâ uygulamalarının veri güvenliği sorunları, yüksek teknolojik maliyetler, uzman personel ihtiyacı ve algoritmaların şeffaf olmaması gibi bazı risk ve sınırlılıklar içerdiği de görülmüştür. Bu nedenle yapay zekâ sistemlerinin denetçilerin yerine geçen değil, onların mesleki yargısını destekleyen yardımcı teknolojiler olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak yapay zekâ teknolojilerinin gelecekte bağımsız denetim süreçlerinde daha yaygın biçimde kullanılacağı ve denetim mesleğinin dönüşümünde önemli rol oynayacağı öngörülmektedir.
İndirmeler
Referanslar
Akdoğan, N., & Tenker, N. (2019). Finansal tablolar ve mali analiz teknikleri (17. bs.). Gazi Kitabevi.
Alles, M. G. (2015). Drivers of the use and facilitators and obstacles of the evolution of big data by the audit profession. Accounting Horizons, 29(2), 439–449.
Appelbaum, D., Kogan, A., & Vasarhelyi, M. A. (2017). Big data and analytics in the modern audit engagement: Research needs. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 36(4), 1–27.
Arens, A. A., Elder, R. J., Beasley, M. S., & Hogan, C. E. (2017). Auditing and assurance services: An integrated approach (16th ed.). Pearson.
Brown-Liburd, H., Issa, H., & Lombardi, D. (2015). Behavioral implications of big data’s impact on audit judgment and decision making and future research directions. Accounting Horizons, 29(2), 451–468.
Cao, M., Chychyla, R., & Stewart, T. (2015). Big data analytics in financial statement audits. Accounting Horizons, 29(2), 423–429.
ICAEW. (2019). Artificial intelligence and the future of accountancy. Institute of Chartered Accountants in England and Wales.
Issa, H., Sun, T., & Vasarhelyi, M. A. (2016). Research ideas for artificial intelligence in auditing: The formalization of audit and workforce supplementation. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 13(2), 1–20.
Kieso, D. E., Weygandt, J. J., & Warfield, T. D. (2020). Intermediate accounting (17th ed.). Wiley.
Knechel, W. R., & Salterio, S. E. (2016). Auditing: Assurance and risk (4th ed.). Routledge.
Kokina, J., & Davenport, T. H. (2017). The emergence of artificial intelligence: How automation is changing auditing. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 14(1), 115–122.
Moffitt, K. C., Rozario, A. M., & Vasarhelyi, M. A. (2018). Robotic process automation for auditing. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 15(1), 1–10.
Richins, G., Stapleton, A., Stratopoulos, T. C., & Wong, C. (2017). Big data analytics: Opportunity or threat for the accounting profession? Journal of Information Systems, 31(3), 63–79.
Vasarhelyi, M. A., & Halper, F. B. (1991). The continuous audit of online systems. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 10(1), 110–125.
Vitali, S. (2024). Emerging digital technologies and auditing firms: The impact of artificial intelligence and robotic process automation on audit practice. Journal of Accounting Information Systems, 52, 100648.
Warren, J. D., Moffitt, K. C., & Byrnes, P. (2015). How big data will change accounting. Accounting Horizons, 29(2), 397–407.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Zeliha DÜNDAR (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
